“Чытаю які раз радкі…”

Поделитесь с друзьями
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

2549536156

Гэта апошні верш Марыны Цвятаевай. Усім добра вядомы цяжкі лёс вы-бітнай паэткі і апошнія гады яе жыцця, калі па вяртанні на Радзіму яна не мела свайго дому. У 1939 годзе была арыштавана дачка Марыны Іванаўны Арыядна, а затым і муж паэткі Сяргей Эфрон, пра лёс якога ніхто з родных не ведаў (быў расстраляны ў 1941 годзе на Лубянцы). Затым — вайна і эвакуацыя з сынам у горад Елабуга, дзе, канечне ж, былі цяжкія ўмовы жыцця. Калі ўлічыць усе абставіны лёсу чалавека, узгадаўшы і Кастрычніцкую рэвалюцыю, якую давялося перажыць Марыне Цвятаевай, смерць дачкі і эміграцыю ў Францыю, дзе жыццё было таксама несалодкім, то можна ўявіць, як паэтцы было псіхалагічна і фізічна цяжка. Некаторыя даследчыкі лічаць, што такой адзіноты і адчаю Цвятаева не перажывала нават у 1917 годзе.

Я ўзгадаў гэтыя факты з біяграфіі Марыны Іванаўны не проста так, а для таго, каб вы, паважаныя чытачы, больш яскрава ўявілі настрой, якім прасякнуты дадзены твор, яго сакральны матыў.

У 1940 годзе Цвятаева знаёміцца з маладым паэтам-перакладчыкам Арсенем Таркоўскім, чытае яго пераклады і піша да яго ліст, у якім ухваляе яго працу. Пазней Таркоўскі піша верш-прысвячэнне тым сябрам, якіх ужо няма ў жывых. Даследчыкі творчасці паэткі лічаць, быццам Цвятаева пакрыўдзілася, што ў гэтым вершы не ўзгадваецца яна і напісала такім чынам адказ Сяргею Таркоўскаму ў выглядзе свайго твора. Я ж лічу, што ў вершы, які паспрабаваў пера-класці, гучыць нешта большае, чым проста нейкі адказ. Здаецца, у ім гучыць прадчуванне блізкага сыходу з жыцця, у радках адчуваю вя-лікую стому і адзіноту чалавека. Мне падаецца, сэнс верша куды больш шырокі, чым проста адказ чалавеку, гэта хутчэй — споведзь і адказ усяму лёсу і ўсім яго нягодам. Але гэта толькі маё меркаванне. Спадзяюся, што пераклад вас не расчаруе.

Всё повторяю первый стих

И всё переправляю слово:

«Я стол накрыл на шестерых…»

Ты одного забыл — седьмого.

 

Невесело вам вшестером.

На лицах  — дождевые струи…

Как мог ты за таким столом

Седьмого позабыть — седьмую…

 

Невесело твоим гостям,

Бездействует

графин хрустальный.

Печально — им, печален — сам,

Непозванная — всех печальней.

 

Невесело и несветло.

Ах! не едите и не пьете.

— Как мог ты позабыть число?

Как мог ты ошибиться в счете?

 

Как мог, как смел ты не понять,

Что шестеро (два брата, третий —

Ты сам — с женой, отец и мать)

Есть семеро — раз я на свете!

 

Ты стол накрыл на шестерых,

Но шестерыми мир не вымер.

Чем пугалом среди живых —

Быть призраком хочу — с твоими,

 

(Своими)… Робкая как вор,

О — ни души не задевая! —

За непоставленный прибор

Сажусь незваная, седьмая.

 

Раз! — опрокинула стакан!

И всё, что жаждало пролиться, —

Вся соль из глаз,

вся кровь из ран —

Со скатерти — на половицы.

 

И — гроба нет! Разлуки — нет!

Стол расколдован, дом разбужен.

Как смерть — на свадебный обед,

Я — жизнь, пришедшая на ужин.

 

…Никто: не брат, не сын, не муж,

Не друг — и всё же укоряю:

— Ты, стол накрывший

на шесть — душ,

Меня не посадивший — с краю.

Марина Цветаева.

 

Чытаю які раз радкі

І зноўку выпраўляю словы:

“Я стол накрыю для шасці…”

Ты памыліўся. Ёсць жа сёмы!

 

Вам вельмі сумна ушасцёх.

На тварах — дождж ідзе, бруіцца…

Як за такім сталом ты мог

На сёмую мяне забыцца…

 

Тваім нявесела гасцям.

Графін крыштальны —

бесклапотны.

Самотна ім, самотны — сам,

А непазванай — больш самотна.

 

Так сумна, і ліхтар бы знік,

Ды некранутая вячэра.

— Як мог забыцца ты на лік?

Як памыліўся пры лічэнні?

 

Як мог ты сэнсу не знайсці,

Што тыя шэсць (браты два, трэці —

Ты з жонкай сам і шчэ бацькі)

Усё ж — ёсць сем, бо я на свеце!

 

Ты стол накрыў на шасцярых,

Ды шасцярыма свет не вымер.

Чым пудзілам сярод жывых —

Хачу быць прывідам — з тваімі,

 

(Сваімі)… Быццам ліхадзей,

Душы ніводнай не крануся! —

За месца вольнае хутчэй

Забытай сёмаю саджуся.

 

Але кульнула я бакал!

І ўсё, што прагнула праліцца, —

Ўся соль з вачэй, ўся кроў,

што з ран —

З абруса плаўна — на масніцы.

 

Няма расстання і труны!

І дом не спіць, і зніклі чары.

Як на вяселле —  цень бяды,

Я — ёсць жыццё з далёкай мары.

 

…Ніхто: не брат, не сын, не муж,

Не сябар хай — ды папракаю:

— Ты, стол хто ставіў

на шэсць — душ,

Хто на мяне забыўся — з краю.

Пераклад Андрэя КОЗЕЛА.

 


Поделитесь с друзьями
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован.